Op 2 november kwamen professionals, vrijwilligers, beleidsmakers en ervaringsdeskundigen samen bij Curio entree in Bergen op Zoom voor de bijeenkomst Gelijke Kansen, Gezonde Toekomst. Een avond waarin niet alleen werd gesproken over armoede, gezondheid en kansenongelijkheid, maar vooral over de mensen achter de cijfers.
Dagvoorzitter Jitske Pultrum opende de bijeenkomst namens gemeente Bergen op Zoom en gaf als eerste het woord aan Annelies Wallert, onderwijsmanager van de Curio-locatie. Zij lichtte toe dat Curio op deze locatie BBL- en BOL-opleidingen aanbiedt aan circa 350 studenten die geen middelbareschooldiploma hebben behaald, maar die wél goed voorbereid aan de slag willen. Een bijzondere groep zijn anderstalige studenten die nog maar kort in Nederland zijn en werken aan hun taalvaardigheid. Zij worden opgeleid tot assistent in profielen als horeca, dienstverlening en logistiek en lopen stage. De maaltijd voor de avond was bereid door studenten en docenten van het interne leerbedrijf van Curio entree.
Welkomstwoord van Wethouder Adam Ahajaj
Hij benadrukte dat de postcode van een inwoner nog steeds bepaalt hoe gezond diegene oud wordt. Het verschil in gezonde levensjaren tussen wijken kan oplopen tot 14 jaar, ook in Bergen op Zoom. Gezondheid is geen kwestie van simpelweg gezonde keuzes maken, maar hangt samen met chronische stress, de aanwezigheid of afwezigheid van een netwerk, woonkwaliteit en financiële omstandigheden. Hij riep deelnemers op die avond niet als professional of beleidsmaker te luisteren, maar als medemens: eerst echt horen wat kansenongelijkheid in het dagelijks leven betekent, voordat plannen worden gemaakt.
Cijfers en feiten en praktijkvoorbeelden
Hans Augustijn van GGD West-Brabant maakte met cijfers duidelijk hoe groot de verschillen zijn. Enkele feiten: 1 op de 10 jongeren groeit op in armoede. Van jongeren die in armoede opgroeien, haalt circa 20% een HBO- of universitair diploma, tegenover circa 40% van jongeren die niet in armoede opgroeien: 2,5 keer zoveel verschil. 1 op de 5 mensen die in armoede zijn opgegroeid is later afhankelijk van een uitkering, tegenover 6% bij de andere groep.
Joëlle Bakx, community builder armoedebestrijding bij WijZijn in Bergen op Zoom, bracht de praktijk dichterbij. Ze vertelde over mensen die hulp nodig hebben, maar daar niet gemakkelijk om vragen. Schaamte, trots en eerdere teleurstellingen maken de stap naar hulp soms groot. Juist door aanwezig te zijn, te luisteren en verbindingen te leggen, ontstaan nieuwe mogelijkheden. Soms begint dat met een eenvoudig gesprek of een ontmoeting tussen twee mensen die elkaar anders niet hadden gevonden.
Afstand tussen leefwereld en systeemwereld
Ook de deelnemers brachten hun ervaringen en knelpunten in. Daaruit bleek hoe groot de afstand soms is tussen de leefwereld van inwoners en de systeemwereld van organisaties. Regelgeving, versnipperd aanbod en ingewikkelde procedures staan regelmatig in de weg, terwijl mensen juist behoefte hebben aan vertrouwen, aandacht en passende ondersteuning.
Samen aan de slag met zes casussen
De deelnemers gingen uiteen in zes groepen, elk rondom een specifieke casus. Bij vijf groepen sloot een inwoner met ervaring aan. Hun persoonlijke verhalen en ervaringen vormden het vertrekpunt voor gesprekken over wat er anders en beter kan. Die opzet leverde na afloop een belangrijke aanbeveling op: Betrek ervaringsdeskundigen structureel bij het ontwerp van hulp en beleid, zoals een bestaande klankbordgroep in Wijk Fort Zeekant dat al doet.
Kleine stappen, groot verschil
De belangrijkste conclusies waren, dat drempels zoals schaamte, bureaucratie en gebrek aan bekendheid met voorzieningen mensen te laat bij hulp doen aankloppen; dat gelijkwaardigheid, vertrouwen en continuïteit in de hulpverlening cruciaal zijn; en dat informele netwerken (buren, vrijwilligers, werkgevers) een onderschatte maar waardevolle rol spelen. De kloof tussen informele initiatieven en formele organisaties heeft aandacht nodig. Organisaties kennen elkaars aanbod onvoldoende. Deelnemers namen ook concrete persoonlijke actiepunten mee naar huis.
De bijeenkomst liet zien dat gelijke kansen en een gezonde toekomst niet alleen ontstaan door beleid en voorzieningen. Ze beginnen ook bij aandacht, vertrouwen en naar elkaar omkijken.