Wat is de kracht van onze samenleving?
Nog nooit hadden we zoveel aanmeldingen voor een bijeenkomst. Het is duidelijk dat het onderwerp van deze Maatschappelijke Dialoogtafel leeft in de regio. De thema’s kansenongelijkheid, de strijd tegen het systeem en de marktwerking in de zorg, blijken ook te spelen in de gemeentes Bergen op Zoom, Roosendaal, Steenbergen en Woensdrecht.
Welkom
Gastvrouw Lisette Plasmans van WijZijn opent de avond met de vraag of men weet wat kansengelijkheid inhoudt. Het publiek is een gemêleerd gezelschap van onder andere zorgprofessionals, beleidsmedewerkers en ondernemers – precies de doelgroep die worstelt met de problemen die onze spreekster Michelle van Tongerloo aankaart. Na het welkomstwoord van Mariëlle Kosters, conrector van RSG ’t Rijks, waar wij te gast zijn, begint Michelle van Tongerloo haar verhaal.
Van huisarts naar straatarts
Ze vertelt hoe zij van ‘gewone’ huisarts straatarts werd, een huisarts voor dak- en thuislozen. Ze deelt het verhaal van Simon, een van haar eerste patiënten, een dakloze, ongedocumenteerde man uit Algerije. Ze doorloopt zijn klachten, van kwaad tot erger, als gevolg van zijn dakloosheid. “Het was een soort vicieuze cirkel waaruit hij niet kon ontsnappen. Pijn, pijnstillers, nog steeds pijn, operatie nodig, operatie afgewezen want geen verzekering, want geen adres, want geen verblijfsvergunning… Uiteindelijk tóch een operatie, maar daarna weer terug op straat. Tot Simon uiteindelijk eenzaam sterft. Zijn grootste angst.”
Frustratie en onmacht
En dat is bij de vele ‘gevallen’ die Michelle benoemt de situatie en vervolgens de frustratie die haar patiënten én zijzelf regelmatig ervaren. “Als dit soort mensen voor het systeem niet bestaan, dan kunnen zij nergens heen.” Ze vertelt over de onmacht die zij ervaart in haar eerste jaren als straatarts. “Ik kon voldoende doen om mijn patiënten niet dood te laten gaan, maar te weinig om ze te kunnen laten leven.”
Ze leert daarna steeds meer de regels te buigen en te omzeilen. “Het is af en toe best wel ‘Van Kooten en De Bie’,” zo benoemt ze het, wanneer er bijvoorbeeld wordt gevraagd om een ‘bewijs van illegaliteit’. “Is die nodig om een operatie voor elkaar te krijgen? Nou, dan regel ik die toch? Moet ik daarvoor mensen uit hun bed bellen? Dan doe ik dat.”
Schrijnende situaties
Gedurende haar werk verandert het ‘soort’ patiënten dat zij ontmoet. Er komen eerst vooral veel daklozen op haar spreekuur, daarna ook arbeidsmigranten die in grote armoede leven. Ze komt bij mensen thuis en ontdekt de schrijnende situaties die je in Nederland niet voor mogelijk houdt. “Mensen worden zo vreselijk uitgebuit, kinderen leven in vervuilde huizen en gaan met honger naar school. Áls ze al naar school kunnen.”
Bij een Roemeens gezin raakt de vader tijdens het werk gewond en kan daardoor niet meer werken. Hij wordt ‘simpelweg afgedankt’. Michelle: “Het huis wordt niet meer betaald door de werkgever. Geld om er te blijven wonen, kan hij niet meer verdienen.” Hiermee begint haar eerste crowdfundingsactie, wat later de stichting Lekker Geven wordt.
Emotieloos systeem
Michelle vertelt ook over Ron, Michal, Ester, Jah, Elys en Cyaran – mensen die nergens heen kunnen. Die continu van het kastje naar de muur worden gestuurd en de weg kwijtraken door een wirwar aan ambtenaren en zorginstellingen, die allemaal langs elkaar heen werken. Ze benoemt het probleem van ‘tegengestelde geneeskunde’: “Juist zij die het het hardst nodig hebben, krijgen niet de zorg die nodig is. Het is een emotieloos systeem, met steeds meer regels en steeds minder aandacht voor mensen.”
Fijn netwerk
Ondanks alle ellende die ze tegenkomt, zegt Michelle: “Ik heb het allerleukste werk dat er is!” Ze eindigt haar verhaal positief en hoopvol: “Inmiddels heb ik een ontzettend fijn netwerk van mensen die heel goed werk doen.” Ze werkt met een ‘off the grid’ zorgverzekeraar, onder een soort vrijbrief voor moeilijke situaties. En ze vertelt over het concept voor het Hutspot Hotspot Hotel, waarbij daklozen van de straat zijn doordat ze er slapen en kunnen werken. De ‘echte’ hotelgasten zorgen daarbij voor inkomsten. “En als het mislukt dan was het een mooi experiment.”
Heb het lef om mensen te helpen
Er komen vragen uit de zaal over hoe zij werk en privé gescheiden houdt. “Dat doe ik niet. Dat werkt voor mij niet.” En over de relatie tot haar ‘gewone’ collega’s: “Veel huisartsen vinden mij lastig, omdat ik zomaar geld geef aan mensen. Dat hoort niet. Je moet afstand houden tot wie je helpt. Ik heb geleerd niet alles te zeggen.” Ze besluit haar bijdrage: “Je moet gewoon het lef hebben om mensen te helpen. Dát geeft zoveel energie!”
Verhalen uit de regio
Als dank krijgt Michelle canvas met een gedicht van woordkunstenaar Hans Bassing. Ze vertrekt gauw naar Rotterdam voor het afscheid van burgemeester Aboutaleb. Hierna bespreekt Lisette Plasmans de realiteit van cijfers en verhalen uit onze regio. Ze probeert dit te verklaren: “Het hebben van langdurig veel stress, door zorgen over bijvoorbeeld armoede of ziekte, dat doet iets met je denkvermogen. Mensen maken hierdoor keuzes die wij niet begrijpen.”
Lisette vertelt over de problemen die bij organisaties uit onze gemeentes bekend zijn: “Maar waarschijnlijk zijn er nog veel meer gevallen, die niet aan het licht komen, omdat mensen zich uit schaamte of onwetendheid niet melden. Dat zij niet in beeld zijn, wil niet zeggen dat de problemen er niet zijn.”
Verscheidenheid aan deelsessies
Na het plenaire gedeelte gaan de aanwezigen uiteen voor deelsessies over schuldhulpverlening, huisvesting, welzijn, de talententoer, veldwerk en mentale gezondheid, gegeven door Helder Bewindvoering, Stadlander, Buddylink, WijZijn, Het Leger des Heils en GGZ – Herstel XL.
De organisaties vertellen over hun organisatie en hoe zij zich inzetten om de problemen op hun gebied en expertise te verminderen of op te lossen. Tijdens deze sessies zijn er ook diverse ervaringsdeskundigen aanwezig, wat het voor de deelnemers veel meer doet leven. “Een confronterend besef dat dit ook een van mijn buren kon zijn,” reageert iemand bij Buddylink. Een ander bij Herstel XL zegt: “Het is apart dat ik dit voor het eerst over deze vorm van hulp hoor.”
Geduld, vertrouwen en verbinding
Dan komt iedereen nog een keer samen in de theaterzaal om ervaringen te delen. Lisette vraagt een van de aanwezige wethouders, Dominique Hopmans, om zijn reactie: “Ik ben geraakt door de verhalen van Michelle en die van dichterbij. Het blijkt een feit dat het systeem het leven van mensen kan vermorzelen.”
Dominique vervolgt: “Daarom moeten we mensen de ruimte en rugdekking geven om af en toe te proberen buiten de lijntjes te kleuren. Als het een keer misgaat, dan zijn wij er om steun te bieden. Natuurlijk is het van belang dat het systeem gaat veranderen. Maar het is ook belangrijk om geduld én vertrouwen te hebben in de kracht die iedereen in zich heeft. Het gaat om de verbinding van mens tot mens.”
En dat blijkt ook de voornaamste boodschap van deze bijeenkomst. We moeten het samen doen en in verbinding blijven! Wij kijken uit naar de resultaten van de contacten die tijdens deze dialoogtafel zijn ontstaan.
Met dank aan
Tijdens deze bijeenkomst werd het eten en de drankjes verzorgd door BFS Food en Drinks. De foto’s en videobeelden zijn gemaakt door Christian Keijsers van Keijsers Foto en Video.
Ga naar de foto’s:
Klik op de afbeelding om naar het album te gaan.
Bekijk de video:
Klik op de afbeelding om naar YouTube te gaan.
Meer informatie
Kijk hier voor meer informatie over alle genoemde initiatieven en stichtingen:
